HISO-สำนักงานพัฒนาระบบข้อมูลข่าวสารสุขภาพ
หนังสือพิมม์มติชน [ วันที่ 18/06/2555 ]
คอลัมน์ ห่วงใย ใส่ใจสุขภาพ>กับองค์การเภสัชกรรม: ยาสำหรับเด็ก...ใช้อย่างไรให้ปลอดภัย

          การใช้ยาในการรักษาโรคโดยทั่วไปจะ ปลอดภัย หรือทำให้อาการเจ็บป่วยหายได้หรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับการใช้ยาได้ถูกต้องหรือไม่ เนื่องจากยาแต่ละประเภทมีวิธีและขนาดการใช้งานที่แตกต่างกัน หากใช้ไม่ถูกต้องอาจจะส่งผลร้าย ต่อร่างกายได้ โดยเฉพาะการใช้ยาในเด็กเล็กที่ร่างกายยังเติบโตไม่เต็มที่ ความต้านทานของร่างกายย่อมน้อยกว่าผู้ใหญ่ คุณพ่อคุณแม่จึงต้องเพิ่มความระมัดระวังกว่าปกติในการใช้ยา เพราะหากเกิดความผิดพลาดขึ้นแล้ว ผลเสียที่เกิดกับเด็กนั้นจะร้ายแรงกว่าเกิดกับผู้ใหญ่หลายเท่า
          นายแพทย์วิทิต  อรรถเวชกุล ผู้อำนวยการองค์การเภสัชกรรม เปิดเผยเกี่ยวกับเรื่องนี้ว่า คงต้องทำความเข้าใจกันก่อนว่าเด็กๆ ไม่ใช่ผู้ใหญ่ตัวเล็ก ดังนั้นร่างกายของเด็กยังอ่อนมาก อวัยวะต่างๆ ที่จะกำจัดยาหรือสิ่งแปลกปลอมออกจากร่างกายยังเจริญเติบโตไม่เต็มที่ หากให้ยาแก่เด็กแล้วจะเห็นว่าเด็กจะตอบสนองต่อยาเร็วกว่าผู้ใหญ่มาก ดังนั้นการ ใช้ยาในเด็กจึงต้องระมัดระวังกันเป็นพิเศษ โดยเฉพาะเด็กแรกเกิดและเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี ถ้าไม่รู้วิธีการใช้ยา หรือแพทย์ไม่ได้สั่งแล้ว  ไม่ควรใช้โดยเด็ดขาด
          เหตุผลหลักที่ทำให้การให้ยาในเด็กแตกต่างจากการให้ยาในผู้ใหญ่นั้นก็คือ
          1. การดูดซึมยาเข้าร่างกาย เนื่องจากกระเพาะอาหารของเด็กมีสภาวะความเป็นกรดน้อยกว่า และมีการบีบตัวมากกว่าผู้ใหญ่ ทำให้การดูดซึมยาทำได้ไม่ดีเท่าผู้ใหญ่
          2. การเผาผลาญทำลายยาและการขับถ่ายยา เนื่องจากตับและระบบเอมไซม์ต่างๆ ของเด็ก ยังพัฒนาไม่สมบูรณ์ ทำให้กระบวนการทำลายยาไม่ดีเท่าผู้ใหญ่ ซึ่งการทำงานของไตจะทำงานได้ดีเท่าผู้ใหญ่ก็เมื่ออายุ 6 เดือน ถึง 1 ปี นอกจากนี้น้ำปัสสาวะของเด็กแรกเกิดจะมีความเป็นกรดมากกว่าผู้ใหญ่ ส่งผลให้ขับถ่ายยาได้ต่างจากผู้ใหญ่อีกด้วย
          3. น้ำหนักตัว ส่วนสูง และพื้นที่ผิวของร่างกายเนื่องจากปกติเด็กจะมีน้ำหนักตัว ส่วนสูง และพื้นที่ผิวของร่างกายน้อยกว่าผู้ใหญ่ด้วย ซึ่งโดยปกติแล้วเราจะคำนวณขนาดยาจากน้ำหนักตัวของเด็กเป็นหลัก เนื่องจากเป็นวิธีที่ง่ายและมีความแม่นยำสูง
          นอกจากเหตุผลที่กล่าวมาแล้วการใช้ยาสำหรับเด็กอาจพิจารณาถึงเรื่องของอายุด้วย เนื่องจาก เด็กเล็ก และเด็กโตนั้นอาจมีชนิดของยาและปริมาณการใช้ยาที่แตกต่างกัน โดยทั่วๆ ไปจะมีการแบ่งช่วงอายุของเด็กๆ ได้ดังนี้
          1. เด็กแรกเกิด(New born) หมายถึง เด็กแรกคลอดถึง 4 สัปดาห์
          2. เด็กอ่อนหรือทารก (Infant) หมายถึง เด็กแรกคลอดถึง 1 ปี
          3. เด็กเล็ก หมายถึง เด็ก 1 ปี ถึง 6 ปี
          4. เด็กโต หมายถึง เด็ก 6 ปี ถึง 12 ปี และตามหลักวิทยาศาสตร์การแพทย์ของตะวันตกจัดให้เด็กที่อายุเกิน 12 ปีขึ้นไป ถือว่าร่างกายทำงานได้ดีเท่าผู้ใหญ่ สามารถใช้ยาต่างๆ เหมือนผู้ใหญ่ได้
          ดังนั้นการใช้ยาสำหรับเด็กแต่ละครั้ง ผู้ปกครองต้องทำความเข้าใจโดยการอ่านฉลากกำกับยาทุกครั้ง และเก็บในที่สูงไม่ให้เด็กมาหยิบได้ ป้องกันพร้อมศึกษาวิธีใช้ยาที่ถูกต้อง ถูกวิธี เพียงเท่านี้บุตรหลานของท่านจะปลอดภัยจากการใช้ยา